CÜMLE Kelimesinin Anlamı

Türkçe de cümle ile başlayan 144 adet kelime bulunmaktadır. Sonu cümle ile biten 6 adet farklı sözcük bulunmaktadır. Son olarak içerisinde cümle bulunan 750 kelime yer almaktadır.

cümle

a. 1. db. Bir yargi bildirmek için tek basina çekimli bir fiil veya çekimli bir fiille kullanilan kelimeler dizisi, tümce: ?Ben bu cümleyi üç defa okudum, hiçbir sey anlayamadim.? -B. R. Eyuboglu. 2. esk. Dizge, sistem. 3. sf. Bütün, hep. 4. zm. esk. Herkes: ?Cümleye uzun ömürler dilerim.? -B. Felek.

Cümle, bütün, hep

Baska bir söze bagli olmaksizin tam bir düsünce veya hüküm anlatan söz, ki tek bir fiil kipinden ibaret oldugu gibi, birbirine gramatikal baglarla bagli birçok kelimeden de meydana gelmis olabilir. Gidiyorum, Çekil, Yürüyelim gibi tek bir kelimeden ibaret olan cümleye BIR DEYILIKLI (Monorème), Ben gidiyorum, sen çekil. Haydi yürüyelim) gibilerine ise IKI DEYILIKLI (Direme) denir. "Ben eve gidiyorum" gibi tek bir tümceden ibaret olan cümle YALIN (Simple), uAksam oldugu için ben eve gidiyorum" seklinde iki veya daha çok tümcesi olursa KARMASIK (Complexe) diye vasiflanir. Cümleler, yüklemlerinin isim veya fiil olduguna göre ISIM CÜMLESI veya FIIL CÜMLESI (Ph. nommai, Ph. verbale) adlarindan biriyle anildiklari gibi, görevlerine göre de SÖYLEM, SORU,BUYURUM, HAYKIRI, ÜNLEM veya DUYUS CÜMLESI (Ph. énonciative, interrogative, imperative, exclamative, interjective ou affective) diye ad aïuiar. Fiili veya kosaci söylenmi-yen "Bu kitaplarin hepsi faydali" gibi cümlele-re de SALT ISIM: CÜMLESI (Ph. nominale pure) denil.

Bir fikri, bir duygu ve düsünceyi, bir olus ve kilisi tam olarak bir yargi hâlinde anlatan kelime grubu. Cümlenin varligi için asgarî sart bir çekimli fiil veya ek-fiilden olusan yüklemdir: Evin avlusuna, sirtinda çuval kapli yayvan torba, elinde bir ufacik iskemle ve uzun bir demir parçasi, daginik kiyafetli bir adam girdi (R. H. Karay, Eskici). Muhtaç oldugun kudret, damarlarindaki asil kanda mevcuttur (M. K. Atatürk, Nutuk). Türklük, bes yüz seneden beri Istanbul?u ve Bogaziçi?ni bütün beseriyetin hayâline böyle naksetti (Y. Kemâl Beyatli Aziz Istanbul s. 183) vb. || Cümleler yapilarina, yüklem türüne, yüklem yerine ve anlamlarina göre siniflandirilir. Yapilislarina göre siniflandirmada basit cümle, birlesik cümle, bagli cümle, sirali cümle; yüklemine göre isim cümlesi, fiil cümlesi; yüklemin yerine göre kuralli cümle, devrik cümle; anlamina göre olumlu cümle, olumsuz cümle ve soru cümlesi türüne ayrilir. Bunlara bk.

Azerbaycan Türkçesi: cümlä; Türkmen Türkçesi: sözlem; Gagauz Türkçesi: cümlä; Özbek Türkçesi: gap ~ cumla;Uygur Türkçesi: cümlä; Tatar Türkçesi: cömlä; Baskurt Türkçesi: höyläm; Kmk: cumla; Krç.-Malk.: aytim;Nogay Türkçesi: yiyma; Kazak Türkçesi: söylem; Kirgiz Türkçesi: süylöm; Alt:: ermek; Hakas Türkçesi: predlojeniye;Tuva Türkçesi: tomak; Sor Türkçesi: *erbek; Rusça: predlojeniye